Quantcast

To εργατικό ατύχημα και η προστασία του εργαζομένου

Χωρίς αμφιβολία το εργατικό ατύχημα υπήρχε στη νομική καθημερινότητα από την απαρχή των εργασιακών σχέσεων. Σε κάθε εργασία και ειδικότερα στις χειρωνακτικές υπάρχουν πιθανότητες ο εργαζόμενος να τραυματιστεί ή να χάσει τη ζωή του κατά τη διάρκεια της εργασίας του. Ωστόσο, με την άφιξη της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση στη συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων καθώς αρκετοί εργοδότες άρχισαν να αμελούν να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας για να μειώσουν την οικονομική τους επιβάρυνση.

 Κατά το άρθρο 1 του Ν. 551/1915, << το εργατικό ατύχημα είναι κάθε βίαιο συμβάν που πλήττει τον μισθωτό κατά την εκτέλεση της εργασίας του ή εξ’ αφορμής αυτής και επιφέρει τον θάνατο του ή τον καθιστά ανίκανο προς εργασία για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων ημερών>>. Η ασφαλιστική νομοθεσία με τη σειρά της δίνει έναν παρόμοιο ορισμό. Αδιάφορος είναι ο χρόνος εκδήλωσης των δυσμενών συνεπειών για την υγεία του εργαζομένου που μπορεί να είναι άμεσος (τη στιγμή του εργατικού ατυχήματος), μεταγενέστερος (μερικές μέρες μετά από το εργατικό ατύχημα) ή να εκδηλώνεται σταδιακά (όπως για παράδειγμα μια λοίμωξη του αναπνευστικού από την εισπνοή επιβλαβών για την υγεία ουσιών). Ακόμα και αν υπάρχει συνυπαιτιότητα του εργαζομένου και πάλι έχουμε εργατικό ατύχημα, σε κάθε περίπτωση βέβαια επί συνυπαιτιότητας ο εργατολόγος είναι απαραίτητος ώστε να βοηθήσει στον ορθό προσδιορισμό των ποσοστών υπαιτιότητας του κάθε μέρους. Ποιες είναι όμως οι απαραίτητες από τον νόμο προϋποθέσεις που θα πρέπει να υπάρχουν σωρευτικά για να υφίσταται εργατικό ατύχημα;

 Αρχικά, θα πρέπει να πρόκειται για ένα συμβάν βίαιο, που να συνέβη κατά την εκτέλεση της εργασία ή επ’ αφορμή αυτής. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ συμβάντος και εργασίας, δηλαδή θα πρέπει το συμβάν να σχετίζεται αιτιωδώς με την εργασία και να μην υπάρχει πρόθεση (δηλαδή δόλος) του εργαζομένου για πρόκληση του βίαιου συμβάντος. Σημαντικό είναι το συμβάν να προκάλεσε αδυναμία του εργαζομένου για διάστημα μεγαλύτερο των τριών ημερών, ειδάλλως αντιμετωπίζεται νομικά ως ασθένεια. Ας δούμε τώρα συγκριτικά τι αποτελεί εργατικό ατύχημα και τι όχι.

 Συνιστά εργατικό ατύχημα οποιοδήποτε συμβάν γίνει κατά τον συμφωνημένο τόπο της εργασίας και δεν οφείλεται σε πρόθεση του εργαζομένου. Τέτοια συμβάντα είναι οι πτώσεις από ύψος, τραυματισμοί, εγκαύματα του εργαζομένου κ.α. Ακόμη, εργατικό ατύχημα έχουμε όταν ο εργαζόμενος υπέστη έμφραγμα ή άλλη σωματική βλάβη κατά την εργασία του λόγω της υπέρμετρης προσπάθειας που κατέβαλε κατά την εκτέλεση της εργασίας. Επιπρόσθετα, εργατικό ατύχημα αποτελεί το να ανατεθεί βαριά εργασία σε εργαζόμενο που δεν έχει αποθεραπευτεί από ατύχημα που είχε καθώς και στη περίπτωση που ο εργοδότης ενώ πληροφορήθηκε την ασθένεια του εργαζομένου, συνέχισε να τον απασχολεί σε επιβλαβείς για την υγεία του συνθήκες εργασίας που του προκάλεσαν ή χειροτέρευσαν την κατάσταση της υγείας του.

 Δε συνιστά εργατικό ατύχημα η βλάβη της υγείας του εργαζομένου υπό κανονικές συνθήκες εργασίας. Ακόμη, δεν υφίσταται εργατικό ατύχημα όταν μια ασθένεια του εργαζομένου εκδηλώνεται ή χειροτερεύει υπό κανονικές συνθήκες εργασίας. Για παράδειγμα, δεν αποτελεί εργατικό ατύχημα ο θάνατος ή η ανικανότητα για εργασία από εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη ο εργαζόμενος υπό κανονικές συνθήκες εργασίας. Επιπρόσθετα, στη περίπτωση των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων αν η νόσος προήλθε από την ιδιαιτερότητα των επαγγελμάτων αυτών, υπό κανονικές και όχι ιδιάζουσες συνθήκες εργασίας δεν πρόκειται περί εργατικού ατυχήματος. Ποιες είναι οι υποχρεώσεις του εργοδότη σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος;

 Ο νόμος 551/1915 σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος εγκαθιδρύει την αντικειμενική ευθύνη του εργοδότη και των προστηθέντων από αυτόν προσώπων με τα οποία έχει αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη. Ο εργοδότης έχει εκ του νόμου την υποχρέωση να αποζημιώσει τον εργαζόμενο, ανεξάρτητα με το αν ο εργαζόμενος είναι συνυπαίτιος για το συμβάν. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του νόμου 551/1915 η έκταση και η διάρκεια της ανικανότητας καθορίζει το μέγεθος της αποζημίωσης που οφείλει ο εργοδότης. Αν υπήρχε θάνατος του εργαζομένου από το εργατικό ατύχημα η αποζημίωση ισούται με τους μισθούς πέντε ετών. Τα πρόσωπα που δικαιούνται την αποζημίωση στη περίπτωση θανάτου του εργαζομένου είναι η σύζυγος, τα παιδιά του ή αν δεν υπάρχουν οι ανιόντες του (γονείς) ή τα αδέρφια του στα ποσοστά που ορίζει το άρθρο 6 του Νόμου 551/1915. Ποια είναι όμως η αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης για τον εργαζόμενο;

 Στις πλείστες των περιπτώσεων η περιουσιακή ζημία που υπέστη ο εργαζόμενος καλύπτεται από τον ασφαλιστικό οργανισμό που είναι εγγεγραμμένος π.χ. ΕΦΚΑ. Ωστόσο ο εργαζόμενος έχει αξιώσεις όχι μόνο για τη περιουσιακή ζημία που υπέστη αλλά και για την ηθική βλάβη ή τη ψυχική οδύνη λόγω του συμβάντος.  Συνεπώς, όλοι οι εργαζόμενοι που είχαν εργατικό ατύχημα ανεξάρτητα με το αν είναι ασφαλισμένοι ή όχι στον ΕΦΚΑ, δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης βάσει του άρθρου 932 ΑΚ. Το ποσό της αποζημίωσης βρίσκεται σε συνάρτηση με το βαθμό της βλάβης και το ύψος του καθορίζεται από το δικαστήριο. Η παραγραφή των αξιώσεως είναι 5 έτη μετά το ατύχημα.

 Τέλος, ο εργοδότης υποχρεούται να αναγγείλει το εργατικό ατύχημα στη πλησιέστερη αστυνομική αρχή καθώς και στην οικεία Επιθεώρηση Εργασίας μέσα σε 24 ώρες (για οικοδομικά ατυχήματα) ή σε 48 ώρες για τα υπόλοιπα εργατικά ατυχήματα καθώς και στον ΕΦΚΑ μέσα σε 5 μέρες. Σημαντικό είναι να τονιστεί πως ο εργοδότης υποχρεούται να τηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που δύνανται να χρησιμεύσουν για εξακρίβωση των αιτιών του ατυχήματος σε όλα τα εργατικά ατυχήματα πολλώ δε μάλλον όταν πρόκειται για εργατικό ατύχημα με τραυματισμό ή θάνατο του εργαζομένου. Έχει την υποχρέωση ακόμη εκ του νόμου να τηρεί ειδικό βιβλίο ατυχημάτων στο οποίο να αναγράφονται τα αίτια και η περιγραφή του ατυχήματος και να το παρέχει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών.