Καμηλοπαρδάλεις κάνουν πρόσθεση, αλλά «κολλάνε» στην αφαίρεση, δείχνει νέα μελέτη

Τέσσερις καμηλοπαρδάλεις σε ζωολογικό κήπο κατάφεραν να «υπολογίζουν» νοερά ποσότητες καρότων που δεν έβλεπαν πλέον μπροστά τους, σύμφωνα με έρευνα Ισπανών επιστημόνων που δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα. Το εύρημα προστίθεται σε μια σειρά μελετών που ανατρέπουν την παραδοχή ότι η ικανότητα για βασικά μαθηματικά συνδέεται αποκλειστικά με μεγάλο μέγεθος εγκεφάλου.

Το πείραμα με τα καρότα

Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, με επικεφαλής τον Iker Loidi, δούλεψε με τέσσερις καμηλοπαρδάλεις του τοπικού ζωολογικού κήπου —τις Nakuru, Njano, Nuru και Yalinga. Οι επιστήμονες τούς έδειχναν δύο αδιαφανή δοχεία που περιείχαν διαφορετικές ποσότητες κομματιών καρότου. Στη συνέχεια, μπροστά στα μάτια των ζώων, πρόσθεταν επιπλέον κομμάτια σε ένα από τα δύο δοχεία, χωρίς όμως το τελικό άθροισμα να είναι ορατό.

Οι καμηλοπαρδάλεις έπρεπε στη συνέχεια να διαλέξουν ποιο δοχείο θεωρούσαν ότι περιείχε τώρα περισσότερο φαγητό —μια επιλογή που προϋπέθετε να έχουν κρατήσει «στο μυαλό τους» και τις δύο αρχικές ποσότητες και να έχουν συνυπολογίσει την προσθήκη. Τα ζώα επέλεξαν σωστά το 68% των φορών, ποσοστό που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν στατιστικά σημαντικό και πολύ πάνω από την τυχαία επιλογή.

Διάγραμμα των δοχείων που χρησιμοποιήθηκαν στο πείραμα, όταν ήταν ανοιχτά και κλειστά. Όταν ήταν κλειστά, το περιεχόμενο ήταν ορατό μόνο στον πειραματιστή (πράσινο βέλος), αλλά όχι στο εξεταζόμενο (κόκκινο βέλος). Οι αριθμοί υποδεικνύουν τις διαστάσεις σε cm. Πίστωση: Scientific Reports (2026)

Η εικόνα άλλαξε ριζικά όταν οι επιστήμονες δοκίμασαν το αντίστροφο σενάριο: αφαίρεση καρότων από ένα δοχείο. Εκεί οι καμηλοπαρδάλεις δεν τα κατάφεραν καλύτερα από ό,τι θα περίμενε κανείς στην τύχη. Κατά τον Loidi, το εύρημα δεν αποτελεί έκπληξη, καθώς η αφαίρεση θεωρείται γνωστικά πιο απαιτητική διαδικασία από την πρόσθεση —μοτίβο που έχει καταγραφεί επανειλημμένα και στον άνθρωπο.

Μικρός εγκέφαλος, «μεγάλες» επιδόσεις

Το στοιχείο που κάνει τη μελέτη ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για την επιστημονική κοινότητα είναι το μέγεθος του εγκεφάλου των καμηλοπαρδάλεων σε σχέση με το σώμα τους. Ο λεγόμενος δείκτης εγκεφαλοποίησης της καμηλοπάρδαλης υπολογίζεται στο 0,64 —πολύ χαμηλότερος από το 2,48 των χιμπαντζήδων ή το 1,42 των παπαγάλων κέα (kea), δύο ειδών που είχαν επίσης δείξει σε προηγούμενες έρευνες ικανότητα «νοερής αριθμητικής». Μέχρι πρόσφατα, τέτοιου είδους ικανότητες θεωρούνταν προνόμιο κυρίως πρωτευόντων και ορισμένων πουλιών με αναλογικά μεγάλο εγκέφαλο.

Οι ερευνητές σημειώνουν πως το εύρημα ενισχύει την υπόθεση ότι η στατιστική και αριθμητική συλλογιστική μπορεί να έχει εξελιχθεί ανεξάρτητα σε πολύ διαφορετικά είδη, χωρίς να απαιτεί κατ’ ανάγκη μεγάλο εγκέφαλο. Η ίδια ομάδα είχε δείξει ήδη το 2023, σε προγενέστερη μελέτη, ότι οι καμηλοπαρδάλεις μπορούν να κάνουν στατιστικές προβλέψεις —να «μαντεύουν», δηλαδή, με βάση αναλογίες, ποιο δοχείο έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να τους δώσει το αγαπημένο τους φαγητό. Η νέα έρευνα πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, δοκιμάζοντας αν τα ζώα μπορούν να συνδυάζουν νοερά ποσότητες που δεν βλέπουν πια —κάτι πιο κοντά στην έννοια της πρόσθεσης όπως τη γνωρίζουμε.

Δεν τα κατάφεραν όλες το ίδιο

Ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι πως η επίδοση δεν ήταν ομοιόμορφη ανάμεσα στα τέσσερα ζώα. Δύο από τις καμηλοπαρδάλεις συνέχισαν να απαντούν σωστά ακόμη και όταν οι ερευνητές αφαίρεσαν ένα πιθανό «κόλπο» —τη συνήθεια, δηλαδή, να ακολουθούν απλώς το χέρι του ανθρώπου που είχε αγγίξει τελευταίο κάποιο δοχείο. Οι άλλες δύο πέτυχαν μόνο όταν αυτή η ένδειξη ήταν διαθέσιμη, γεγονός που δείχνει —όπως συμβαίνει και στους ανθρώπους— πως οι ατομικές διαφορές στην ικανότητα επίλυσης αριθμητικών προβλημάτων υπάρχουν και στον κόσμο των ζώων.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης έναν περιορισμό της μελέτης: τα κομμάτια καρότου διέφεραν όχι μόνο σε αριθμό αλλά και σε μέγεθος, οπότε δεν αποκλείεται τα ζώα να αξιολογούσαν τον συνολικό όγκο του φαγητού και όχι στενά τον αριθμό των κομματιών. Το εύρημα, πάντως, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο που έχει παρατηρηθεί σε βρέφη, περιστέρια και πρωτεύοντα: η πρόσθεση φαίνεται να «μαθαίνεται» ή να αναδύεται νοητικά πολύ πιο εύκολα από την αφαίρεση.

Η μελέτη, με τίτλο «Assessing quantity combination and dissociation in giraffes», δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, του εκδοτικού ομίλου Nature, στις 26 Ιουνίου 2026.

Πηγή: phys.org