GJ 3378b: Ανακαλύφθηκε δυνητικά κατοικήσιμη υπερ-Γη μόλις 25 έτη φωτός μακριά

Αστρονόμοι ανακάλυψαν έναν δυνητικά κατοικήσιμο βραχώδη πλανήτη, τον GJ 3378b, μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη ενός κόκκινου νάνου αστέρα, σε απόσταση μόλις 25 ετών φωτός από τη Γη. Παρότι παραμένει άγνωστο αν ο πλανήτης διαθέτει ατμόσφαιρα ή προϋποθέσεις για ζωή, οι επιστήμονες περιγράφουν την ανακάλυψη ως ιδιαίτερα συναρπαστική.

«Είναι ένας από τους πιο κοντινούς κοσμικούς γείτονές μας», δήλωσε ο Paul Robertson του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Irvine, σημειώνοντας ότι τα 25 έτη φωτός είναι ελάχιστη απόσταση αν αναλογιστεί κανείς ότι ο Γαλαξίας έχει διάμετρο περίπου 100.000 έτη φωτός.

Ένας «γείτονας» στην κατοικήσιμη ζώνη

Ο GJ 3378b περιστρέφεται γύρω από έναν αχνό κόκκινο νάνο στον αστερισμό Καμηλοπάρδαλη. Ανακαλύφθηκε το 2024 από Γάλλους αστρονόμους με το τηλεσκόπιο Καναδά-Γαλλίας-Χαβάης στη Μάουνα Κέα. Ο πλανήτης δεν περνά μπροστά από το άστρο του (δεν «διέρχεται»), επομένως εντοπίστηκε έμμεσα: μέσω της ελαφριάς ταλάντωσης που προκαλεί στο άστρο του η βαρυτική του έλξη, μια μετατόπιση που «προδίδεται» από αλλαγές (μετατόπιση Doppler) στο φάσμα του φωτός του αστέρα.

Από αέριος γίγαντας σε βραχώδη υπερ-Γη

Νέα ανάλυση από Αμερικανούς αστρονόμους, με χρήση δύο διαφορετικών τηλεσκοπίων, ανέτρεψε τα αρχικά δεδομένα:

Μάζα: Από 5,26 φορές τη μάζα της Γης (επίπεδο Ποσειδώνα, αέριος κόσμος) → αναθεωρήθηκε σε 2,3 φορές τη μάζα της Γης, δηλαδή πιο κοντά σε βραχώδη υπερ-Γη

Τροχιακή περίοδος: Από 25 ημέρες → αναθεωρήθηκε σε 21 ημέρες, τοποθετώντας τον πλανήτη πιο κοντά στο άστρο του, ακριβώς μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη

«Αυτή η υπερ-Γη λαμβάνει περίπου το 90% της ακτινοβολίας που λαμβάνει η Γη από τον Ήλιο, επομένως βρίσκεται ακριβώς στο ιδανικό σημείο», ανέφερε ο Robertson

Το μεγάλο ερωτηματικό: Έχει ατμόσφαιρα;

Οι κόκκινοι νάνοι εκπέμπουν έντονες ριπές ακτινοβολίας που μπορούν να «γδύσουν» την ατμόσφαιρα ενός πλανήτη. Επειδή ο GJ 3378b δεν διέρχεται μπροστά από το άστρο του, δεν μπορεί να μελετηθεί με τη μέθοδο φασματοσκοπίας διάβασης που χρησιμοποιεί το James Webb για άλλους κόσμους (όπως στο σύστημα TRAPPIST-1). Οι αστρονόμοι θα πρέπει να περιμένουν τη δεκαετία του 2040, όταν αναμένεται να εκτοξευθεί το Παρατηρητήριο Κατοικήσιμων Κόσμων της NASA, για να διαπιστωθεί αν ο πλανήτης έχει πράγματι ατμόσφαιρα.

Υπάρχει όμως αισιοδοξία: ο GJ 3378b βρίσκεται στα όρια της ζώνης όπου οι πλανήτες πλήττονται σοβαρά από ακτινοβολία, οπότε ενδέχεται να έχει «γλιτώσει τα χειρότερα».

Ο απώτερος στόχος: βιο-υπογραφές

Ο αστρονόμος Michael Endl από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν εξήγησε ότι ο τελικός στόχος της έρευνας είναι η ανίχνευση βιο-υπογραφών — ενδείξεων ζωής. Οι επιστήμονες βρίσκονται ακόμη στη φάση χαρτογράφησης των πλανητών γύρω από τα πλησιέστερα άστρα, καθώς εκεί θα είναι ευκολότερο να ανιχνευθεί μια πιθανή βιο-υπογραφή. Όπως σημείωσε, η ανακάλυψη μας φέρνει «ένα βήμα πιο κοντά» στο να γνωρίσουμε τους κοσμικούς μας γείτονες και ποιοι από αυτούς θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν ζωή.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 30 Ιουνίου στο The Astrophysical Journal.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι κατοικήσιμος ο GJ 3378b; Δεν είναι γνωστό ακόμη. Βρίσκεται μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη του άστρου του, αλλά δεν γνωρίζουμε αν διαθέτει ατμόσφαιρα.

Πόσο μακριά βρίσκεται από τη Γη; Περίπου 25 έτη φωτός, γεγονός που τον καθιστά έναν από τους πλησιέστερους γνωστούς εξωπλανήτες.

Πότε θα μάθουμε αν έχει ατμόσφαιρα; Πιθανότατα τη δεκαετία του 2040, με την εκτόξευση του Παρατηρητηρίου Κατοικήσιμων Κόσμων της NASA.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 30 Ιουνίου στο The Astrophysical Journal .

Πηγή: space.com

Εικόνα: Nikolai Berman/UC Irvine